Raadhaa Maadhav Vilaasachampoo | राधा माधव विलास चंपू

Description

ऐतिहासिक चरित्र: या ग्रंथाचे नाव "राधा माधव विलास" असले आणि ते राधा-कृष्णावरील एखादे धार्मिक पुस्तक वाटत असले, तरी प्रत्यक्षात हा ग्रंथ शहाजीराजे भोसले (छत्रपती शिवाजी महाराजांचे वडील) यांच्या जीवनावरील एक ऐतिहासिक चरित्र आणि स्तुतीपर काव्य आहे. हा ग्रंथ शहाजीराजांच्या हयातीतच लिहिला गेला. यामध्ये त्यांच्या लष्करी मोहिमा, प्रशासकीय कौशल्य, बंगळूर व पुण्यातील त्यांचे दरबार, आणि दख्खनच्या (दक्षिण भारताच्या) तत्कालीन राजकीय परिस्थितीचे—विशेषतः आदिलशाही, निजामशाही आणि मुघल यांच्याबरोबरच्या संबंधांचे—सविस्तर वर्णन पाहायला मिळते. या पुस्तकाचा सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे इतिहासकार वि. का. राजवाडे यांनी लिहिलेली विस्तृत आणि अभ्यासपूर्ण प्रस्तावना. त्यांनीच या दुर्मिळ हस्तलिखिताचा (manuscript) शोध लावला. त्यांची ही प्रस्तावना मराठा इतिहासाची पाळेमुळे समजून घेण्यासाठी एक अत्यंत महत्त्वाचा ऐतिहासिक दस्तऐवज मानली जाते. मराठा साम्राज्याच्या स्थापनेपूर्वीचा काळ (१७ व्या शतकाची सुरुवात) समजून घेण्यासाठी इतिहास अभ्यासकांसाठी आणि संशोधकांसाठी हा एक अत्यंत प्रामाणिक आणि महत्त्वाचा प्राथमिक ऐतिहासिक स्रोत आहे.